Orzechowa wiedźma i oczar

1024pxHamamelis_japonica4Szukając w Internecie poprzez słowa kluczowe do różnych tworów kultury dotrzeć możemy. Ostatnio otrzymałem zdjęcie kwitnącej rośliny. Wyglądała niesamowicie, pięknie i tajemniczo. Jeszcze ciekawszy był podpis – „orzechowa wiedźma” A w zasadzie podpis brzmiał jeszcze bardziej dziwacznie: „Kwiaty gałęziastego zimy czerwona orzechowa wiedźma”,  „Delikatni żółci kwiaty czarownicy leszczyna”. Czyli coś z czarownicą. Do zdjęcia dołączone było zapytanie „co to jest”. Nazwa była niezwykła. Jednak parę lat temu sam konsultowałem się z botanikiem, w sprawie rośliny o podobnym wyglądzie. Dlatego pierwszym moim skojarzeniem był oczar. Ale skąd ta wiedźma? I to orzechowa? Wszystko chyba za sprawą automatycznego tłumaczenia przez komputer. Rzeczywiście w języku angielskim oczar ma nazwę z czarownicą-wiedźmą w tle.

Ale najpierw o samym oczarze. Może polska nazwa powstała od czarowania, czarownic i jednocześnie od oczarowania pięknem tego krzewu? Oczar (Hamamelis L.) to krzew lub małe drzewo z rodziny oczarowatych. W rodzaju oczar systematycy umieścili pięć gatunków i jednego mieszańca (takie mieszańce są częstsze w przyrodzie niż biolodzy w definicji gatunku przewidzieli). Oczar japoński i oczar omszony pochodzą z Azji wschodniej, natomiast pozostałe gatunki pochodzą z Ameryki Północnej. W Polsce oczar można spotkać w kolekcjach dendrologicznych, gdzie sadzone są jako rośliny ozdobne. Możliwe że Europejczycy spotkali się z oczarem po raz pierwszy w Wirginii (oczar wirginijski Hamamelis virginiana L.). Przybyszom z Europy przypominały leszczynę, lecz kwiaty miały niezwykłe. Stąd angielska nazwa witch-hazels (czarownica-leszczyna, leszczyna czarownicy). Inna nazwa to winterbloom (zimowy kwiat).

Kwitnąca leszczyna (zobacz naszą kwitnąca leszczynę) i to w nietypowej porze roku – to musiała być sprawka wiedźmy. Oczar ma liście pokrojem zbliżone do liści leszczyny. Na dodatek to krzew lub małe drzewo. Podobieństwo spore. A Europejczycy (zresztą to typowe dla wszystkich ludzi) przybywając do zupełnie nowych ekosystemów rośliny i zwierzęta nazywali w nawiązaniu do tego, co znali w ojczyźnie. Kwiaty oczaru pojawiają się jesienią (oczar wirginijski) lub wczesną wiosną, a nawet zimą. Roślina przepiękna, w czasie kwitnięcia. Ale za sprawą mechanicznego, komputerowego tłumaczenia pojawiają się zupełnie nowe zestawienia słowne i zupełnie nowe byty, w postaci orzechowej wiedźmy. Bez porównani nazwa „oczar” jest piękniejsza.

O oczarze wirginijskim zaczęło być głośno gdy w Internecie pojawiły się artykuły z informacjami o cudownych właściwościach tej rośliny. Oczar stał się składnikiem wielu kosmetyków oraz paraleków. Witches – czarownice są ostatnio popularne w kręgu anglosaskiej kultury. Przynajmniej od końca XX wieku. Z rozgraniczniem, na te dobre uprawiające białą magię i te złe, czyniące czarna magię. Nie wiem jak w kulturze anglosaskiej dawniej było, w naszej, słowiańskiej, od przedchrześcijańskich czasów czarownice-wiedźmy były złe i zło człowiekowi czyniły. Leczeniem (również magicznym) zajmowały się inne postacie, inaczej nazywane. Pod wpływem anglosaskiej kultury zmienia się także w rodzimej popkulturze obraz czarownicy. Całkowicie oderwany od dawnego dziedzictwa.

White witch and good witch are qualifying terms in English used to distinguish practitioners of folk magic for benevolent purposes (i.e. white magic) from practitioners of malevolent witchcraft or black magic. Related terms are „cunning-folk”, „witch doctor”, and the French devins-guérisseurs, „seer-healers”.

Ilustracje:

 oczar11

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s