Wyedukowana antropochoria w urbicenozie

nasiona1Tytuł tak zawiły i nasycony naukowym żargonem, że „klękajcie narody”. Ale i mnie czasem kusi by napisać tak mądrze że aż nie wiadomo o co chodzi. Zatem wyjaśniam tytuł i jaki ma on związek z załączonymi zdjęciami. 

Wczoraj obchodziliśmy międzynarodowy Dzień Bioróżnorodności. Chciałem coś specjalnie na to święto napisać, ale byłem w podróży i jakoś tak przemknęło. Więc dzisiaj będzie. Na dodatek już w środę w Olsztynie, w ramach międzynarodowego Dnia Fascynujących Roślin Wydział Biologii i Biotechnologii UWM zaprasza na majówkę z etnobotaniką. Ja zapraszam na malowanie dachówek (łąka z owadami).

Tytuł sprowokowała przesyłka, którą dzisiaj dostałem z Welskiego Parku Krajobrazowego. Obchodzą jubileusz dwudziestolecia. I z tej okazji wysyłają… małe paczuszki z nasionami „chwastów”. Ucieszyła mnie ogromnie. Wysieję pod moim blokiem, gdzieś na trawniku lub na kwiatowych rabatach. Będzie to wyedukowana troska o bioróżnorodność w mieście.

Najpierw wyjaśnię termin antropochoria. Oznacza on rozprzestrzenianie nasion roślin przez człowieka. W części jest to typowa zoochoria (dyspersja roślin za pomocą zwierząt). To wszystkie te „rzepy” – nasiona, które przyczepiają się do naszych ubrań, niczym do sierści i futra, za pomocą różnorodnych haczyków.. Gdy wałęsamy się po „chaszczach” przynosimy na ubraniu wiele nasion. Rośliny wyspecjalizowały się do takiej podróży na gapę, Po prostu zwierzęta (w tym i człowiek) pomagają w dyspersji roślinom. Ale antropochiora ma jeszcze inne formy.

Jeśli jest to świadome rozprzestrzenianie  roślin uprawnych, to nazywamy ten rodzaj antropochorii etolochorią.  Bardzo często przenosimy gatunki roślin daleko poza ich naturalne zasięgi występowania. Towarzyszy temu udomawiania (domestykacja) i ewolucyjne dostosowanie się tych gatunków do trwałego współżycia z człowiekiem. Nie zawsze jednak świadomie rozprzestrzeniamy rośliny, przykładem jest speirochoria (rodzaj antropochorii). Jest to rozprzestrzenianie się diaspor chwastów towarzyszących uprawom. Niejako chwasty wykorzystują człowieka i dostosowują się do sposobu uprawy by „załapać się na gapę”.  Cykl życiowy i budowa nasion ułatwia ich zbiór wspólnie z materiałem siewnym roślin uprawianych. W wyniki zmiany sposobu uprawy dawne chwasty są zagrożone wyginięciem. Ale w ich miejsce w agrocenozach pojawiają się inne gatunki. My tymczasem staramy się chronić niegdyś uciążliwe chwasty… bo giną. I jest w końcu agochoria czyli rozprzestrzenianie diaspor z rozmaitymi towarami, paszami, produktami spożywczymi, ziemią ogrodową itd. Ale tego sposobu atropochorii, który jest na załączonym zdjęciu jeszcze nie nazwano. Bo jest to świadome rozprzestrzenianie „chwastów” czyli bioróżnorodności. Umownie nazwałem to wyedukowaną antropochorią, swoistą ochroną przyrody poza obszarami chronionymi (parki narodowe, parki krajobrazowe, rezerwaty itd.).

Obserwujemy spadek różnorodności biologicznej w wielu ekosystemach. Miasta (owe w tytule zawarte  urbicenozy) mogą być miejscem „uprawy” różnorodności biologicznej i miejscem ochrony przyrody. Na przykład na miejskim trawniku. Wiele razy już pisałem o owadach zapylających, budowie hoteli dla pszczół itd. Czasami przywożę różne nasiona dziko rosnących roślin i próbuję rozsiewać w mieście. Teraz dostałem gotowy zestaw. Nawet nie wiem jakie to gatunki. Przygotowałem rabaty kwiatowe (by miejscy kosiarze nie wykosili roślin do gołej ziemi), ale oprócz sadzonek z kwiaciarni staram się „uprawiać” dziko rosnące gatunki. Niech będą pociechą dla oka, okazją do edukacji przyrodniczej oraz bazą pokarmową dla owadów zapylających. Część wysieję w skrzynkach balkonowych. Bo dzikie jest piękne.

 nasiona2

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s