Anisoplia cyathigerum czyli giełczyk krzyżowiec czy nałanek, bronka i nierówienek na warmińskiej dachówce?

anisoplia_agricolaW czasie majówkowego malowania na kamieniach, cegłach i dachówkach (Sztuka nie tylko ludowa – wyczarowane z gliny) malowaliśmy motywy przyrodnicze. Były krajobrazy warmińskie „chwasty” i owady (a nawet trafiła się krowa i papuga). Inspiracją była pamięć tego, co obserwujemy wokół nas oraz przyniesione książki z roślinami i owadami Polski.

Ania Wojszel wybrała m.in. chrząszcza z „Małego Atlasu Chrząszczy”. No i pojawił się mały problem, bo w książce była tylko nazwa łacińska (bez polskiej). Zacząłem więc poszukiwanie, bo rozjaśnić nieco bardziej.

W Małym Atlasie była tylko nazwa łacińska Anisoplia cyathigerum. Trochę trwało, zanim ustaliłem z pomocą internetowych baz danych, że jest to starszy synonim Anisoplia agricola. W poszukiwaniu polskiej nazwy sięgnąłem do „Słownika nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich Erazma Majewskiego z 1894 r. Dla rodzaju Anisoplia znalazłem takie nazwy polskie: nałanek (od występowaniu na łanie zbóż?), bronka (ta nazwa niezwykle tajemniccza), nierówienek. Dla nazwy Anisoplia fruticolakłośnik, nałan kłosiniec. Jest w czym wybierać, by chrząszcza namalowany na dachówce miał jakąś polską nazwę. Dla gatunku Anisoplia cruciferagiełczyk, krzyżowiec. A skoro A. crucifera to synonim A. agricola i A. cyathigerum to wychodzi na to, że na dachówce jest giełczyk krzyżowiec. Ewentualnie nałanek, bronka i nierówienek.

Giełczyk krzyżowiec w Polsce występuje ale do tej pory na Warmii i Mazurach nie był stwierdzony. Teraz jest, namalowany na starej, warminskiej lub mazurskiej dachówce ze Skansenu w Olsztynku. Rysunek w kształcie krzyża w jakiś sposób nawiązuje do historii regionu i Krzyżaków (rosyjska nazwa gatunku kózka krzyżonośna lub kózka nosząca krzyż). Krzyżowiec też do rysunku nawiązuje. Nie wiem tylko skąd giełczyk. Ale brzmi tajemniczo i sympatycznie.

Anisoplia agricola (syn. A. cyathigerum, A. crucifera) jest chrząszczem z rodziny żukowatych (Scarabaeidae) – czyli jest kuzynem. skarabeusza (poświętnika), żuka gnojarza, chrabąszcza majowego, pachnicy dębowej, orszoła i wielu innych. Należy do podrodziny Melolonthinae – plemię Rutelini . Są to chrząszcze szeroko rozprzestrzenione w rejonach tropikalnych subtropikalnych, wiele z nich odznacza się pięknym ubarwieniem. Nasz giełczyk krzyżowiec też jest jak na żuka ładnie ubarwiony. W Europie grupa Rutelini jest stosunkowo nieliczna. Ponieważ larwy żyją w zbożach i odżywiają się korzeniami, to bywają te chrząszcze zaliczane do szkodników. Tyle, że są nieliczne i rzadkie, szkód więc nie czynią.

Uwieczniony na dachówce gatunek występuje w Europie południowo-wschodniej i w południowo-wschodniej części Europy Środkowej, na Kaukazie, w Azji Mniejszej, Armenii i Syberii Zachodniej. W Polsce chrząszcz tej jest nadzwyczaj rzadko spotykany, znany z kilku stanowisk w południowej części kraju, przy czym dane o rozmieszczeniu na Nizinie Sandomierskiej i w Beskidzie Zachodnim oparte są na znaleziskach sprzed przeszło stu lat i wymagają współczesnego potwierdzenia. Giełczyk zasiedla gleby gliniaste i czarnoziemy w strefie lasostepu. Larwy żyją w glebie, odżywiając się korzeniami traw i roślin zielnych. Cykl rozwojowy trwa około dwu lat. Postacie dorosłe spotkać można w lecie. (źródła: Coleoptera Poloniae, Baza Bioróżnorodności).

A nieco wyżej widać dachówkę z czerwończykiem nieparkiem. mojego autorstwa. 

Fot. Anna Wojszel.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s