Darwin dla dorosłych

laboratoriumNie dlatego dla dorosłych, że będzie o rozmnażaniu (a będzie) ale dlatego, że dorośli są pokrzywdzeni w dostępie do wiedzy w wersji popularnej. Za starzy na szkołę, na drugie studia nie pozwala czas i praca zawodowa a za młodzi na uniwersytet trzeciego wieku. Dlatego kawiarnia naukowa jest w dobrą formą edukacji pozaformalnej i ustawicznej dla dorosłych. Powód się zawsze znajdzie by się w kawiarni spotkać: a to urodziny Mikołaja Kopernika a to Karola Darwina.

Czego trzeba? Ciekawości świata, jak u dziecka, chęci i umiejętności otwartej dyskusji z innymi. Potrzeba umiejętności słuchania (empatia), a nie tylko sprawności w monologu z wykrzykiwaniem swoich racji, wizji itd. Jeśli to masz, to warto odkrywać przestrzeń publiczną do spotkań naukowych i poszerzania swojej wiedzy. Od lat funkcjonuje kawiarnia naukowa w Olsztynie, w ubiegłym roku rozpoczęła działalność taka inicjatywa w Barczewie a niebawem być może powstanie w Lidzbarku Warmińskim. Tak jak powstało wiele uniwersytetów trzeciego wieku tak teraz pora na kawiarnie naukowe. Mogą być przecież w każdym miasteczku. Nie brakuje tam ani przestrzeni publicznej ani ciekawych świata ludzi. Wiedza w cittaslow. Czyli coś dla dorosłych ludzi, bez ograniczeń dla młodzieży i seniorów. I bez pospiechu.

W czasie międzynarodowego Dnia Darwina 2016 (jak zawsze 12 lutego) w kawiarni naukowej będzie można podyskutować o horyzontalnym transferze genów (wyjaśnię w realu o co chodzi) na przykładzie dzieworodnych wrotków (Rotatoria) oraz wbudowywaniu DNA z pokarmu (zwiększanie różnorodności, poddanej selekcji naturalnej). Opowiemy o kontrolowaniu mikroflory bakteryjnej jelit za pomocą mikroRNA (miRNA, komórki nabłonkowe wyściełające jelita produkują krótkie odcinki materiału genetycznego, zwanego mikroRNA. Te cząsteczki mogą docierać do wnętrza komórek bakteryjnych i włączyć w DNA geny, które zachęcają do rozwoju określone rodzaje bakterii). Będzie także o hybrydyzacji międzygatunkowej oraz mikrochimeryzmie niedawno odkrytym (czyli o tym jak możne kobieta urodzić nie swoje dziecko i to bez metody in vitro). Na skutek nowych odkryć naukowych zmienia się pojęcie gatunku biologicznego, Jest to zjawisko bardziej skomplikowane niż do tej pory uważaliśmy. A skoro zmienia się to czy teoria Darwina dalej jest aktualna?

Czy ewolucja kulturowa jest przedłużeniem ewolucji biologicznej? Zdaniem Kurzweila niebawem nastanie era osobliwości czyli okres, w którym tempo zmian technologicznych będzie tak szybkie, a jego wpływ tak głęboki, że życie ludzkie zmieni się w sposób nieodwracalny. Swój niebagatelny wkład będzie miała biotechnologia. Coś się zmieni, to pewne. Ale jaka będzie ta nasza przyszłość i nasza cielesność, uwzględniająca przyjemność myślenia i wrażeń kulturalnych? Jak się zastanowić, to ten era osobliwości już do nas zawitała.

Kilka razy już obchodziliśmy Dzień Darwina w Olsztynie. Za każdym razem była to przestrzeń publiczna i inicjatywa kawiarni naukowej. Jest to dobry przykład tego jak zmienia się miejsce uczenia się i nauczania we współczesnym świecie. Na nowo odkrywamy znaczenie przestrzeni publicznej (parki technologiczne, centra nauki, interaktywne muzea, biblioteki, kawiarnie i parki miejskie, festiwale naukowe takie jak Noc Biologów itp.) – odkrywamy edukację pozaformalną (poza murami szkoły i tradycyjnymi instytucjami edukacyjnymi). Ewolucyjnie wzrasta znaczenie edukacyjnej przestrzeni publicznej, jako równoprawnej z przestrzenią szkolną i wirtualnym światem. Ten drugi pojawił się niedawno i rozwijane są tam różne formy kształcenia on-line. Latem spotykamy się czasem na trawniku w miejskim parku, ale na początku lutego zdecydowanie preferujemy zadaszone miejsca publiczne.

Kawiarnie naukowe to przykład odkrywania przestrzeni publicznej do spotkań i dyskusji akademickich. Tę możliwość odkrywam i sprawdzam w działaniu już od wielu lat. Nie jest to jakaś fanaberia czy dziwactwo ale globalny trend kulturowy i społeczny. Widoczne jest to zarówno w nowych formach edukacji pozaformalnej jak i ruchach społecznych. Wychodzimy z domu, uniwersytetu i z klas, by dyskutować w nowych przestrzeniach. Choć nie tak zupełnie nowych, bo powracamy do korzeni starożytnych.

Jak co roku międzynarodowy Dzień Darwina przypada 12 lutego. Tym razem ponownie zapraszam na spotkanie dyskusyjne do Kortowa, do Klubu Baccalarium. Tematem przewodnim będzie ewolucja i najnowsze odkrycia biologów. Darwinizm powstał jako dialog filozofów z biologami (i odwrotnie). Czy teraz też taki dialog może coś wnieść? Pojawiło się sporo nowych faktów, niepasujących do prostego darwinizmu. Jest horyzontalny transfer genów, mikrochimeryzm, poznajemy epigenetykę. Jest o czym porozmawiać.

Nauka ma charakter kumulatywny, ale czasem następuje mniejsze lub większe tąpnięcie, wstrząs i reorganizacja wiedzy. Tak było z teorią Karola Darwina o powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego. Przez lata uzupełniano teorie nowymi faktami, zintegrowanymi w postaci syntetycznej teorii ewolucji.

Darwinizm ma wymiar także społeczny. Kiedyś mocno podkreślał walkę o byt, dobór naturalny i przeżywanie najlepszego. W życiu społecznym wykorzystywane to było jako uzasadnienie indywidualizmu i egoizmu. Dzięki epigenetyce i złożonym relacjom na poziomie molekularnym geny zostały (nieco) zdetronizowane. Na wzór ekologii coraz bardziej podkreśla się kontekst (środowiskowy) także na poziomie molekularnym. Czy coraz bardziej dostrzegana wspólnotowość przyczyni się do renesansu lamarkizmu w teoriach ewolucyjnych?

Czy nowe fakty burzą teorię doboru naturalnego? Nie, ale modyfikują naszą wiedzę o mechanizmach procesów ewolucyjnych na różnych poziomach: genetycznym, gatunkowym i ekosystemowym. Odkrywamy nowe fakty, które co prawda nie przeczą darwinowskiemu pojmowaniu ewolucji, ale się w nim nie mieszczą, wykraczają poza dotychczasowe modele. Musimy więc szukać nowych teorii. Potrzeba nowej syntezy. I być może dialog biologów z filozofami pomoże w inspiracji i poszukiwaniach nowych, przełomowych teorii.

Zobacz więcej na Facebooku

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s