Do siego roku czyli co?

W tradycyjnych świętach zachowało się wiele archaizmów, nie tylko kulinarnych. Przygotowujemy tradycyjne potrawy, mimo że na co dzień ich już nie jemy. Wypowiadamy tradycyjne świąteczne pozdrowienia, mimo że już nie rozumiemy ich pełnego (pierwotnego) znaczenia. Czysty rytuał. Tak jest i z noworocznym „Do siego roku” a może Dosiego roku? Ma znaczyć coś dobrego, odprawiamy rytuał. A co znaczy fajny, zajebisty itd.? Też nie rozumiemy dokładnie i nie objaśnimy, tylko tak mniej więcej, emocjonalnie (raczej mniej niż bardziej).

Wielokrotnie przez lata wypowiadałem tę formułę (do siego roku), bo… tak się z okazji Nowego Roku robi. I inni tak robili. W tym roku jednak coś mnie zaczęło nurtować, co to znaczy „siego roku”. Przekonałem się po raz kolejny, że wiedza ma charakter całościowy. Kiedy czegoś nie rozumiemy to próbujemy tłumaczyć sobie, wedle obecnej wiedzy i porównywać do tego, do czego podobne (co już znamy). A że w systemach tak jak w życiu wszystko się zmienia, to i w języku zmieniają się konteksty a przez to i interpretacja.

Nie znamy współcześnie żadnego „siego”, więc chętniej pisali byśmy „Dosiego roku”. Bo Dosię to już znamy, jako np. zdrobnienie od Doroty. Więc w dawniejszych interpretacjach znajdujemy wyjaśnienie, jakoby pewna Dosia długo żyła w zdrowiu. Więc sobie życzymy ponoć Dosiego wieku (roku) dożyć. „Siego” podobne jest do słowa „wszelkiego”, „wszystkiego” czy bardziej po wschodniemu „wsiego” – więc i taka interpretacja zrodziła się w niejednej głowie. Więc „do siego roku” niby znaczyć miało do wszelkiego, wszystkiego roku (ale sensu to nie ma). Myślimy całościowo, próbujemy racjonalizować niezrozumiałe.

W biologii liczy się nie tylko obecne, zewnętrzne podobieństwo (analogia) ale i przeszłość czyli homologia. Dlatego trzeba poznawać filogenezę. Bez przeszłości nie zrozumiemy teraźniejszości, także i w języku. Do siego roku to tradycyjne życzenie noworoczne. Ale okazuje się, że jeśli poznać genezę tego powiedzenia, to w Nowy Rok nie ma sensu go wypowiadać. Pierwotnie było choć było wigilijno- Bożonarodzeniowe życzenie i miało wtedy sens.

Prawdziwy sens życzenia „do siego roku” znalazłem w wyjaśnieniach filologa (Agata Olejniczak ) z Uniwersytetu Gdańskiego. „(…) aby wytłumaczyć jego znaczenie, trzeba sięgnąć aż do języka prasłowiańskiego, ponieważ słowo siego jest dopełniaczem staropolskiego zaimka wskazującego. Jego postać pierwotna brzmiała sь czyli ś, si, znaczył on tyle, co „ten” (miał on jeszcze rodzajowe odpowiedniki sia – „ta” i się, sio – „to”), a cała odmiana (w l. poj.) wyglądała tak: M. sь (ś, si), D. siego, C. siemu, B. sь (ś, si), N. sim, Ms. siem. Tak więc do siego roku to znaczy do tego roku. Dawniej Do siego roku! było formułką życzeń wigilijnych. Podczas kolacji dzielono się opłatkiem i mówiono: Życzę ci, kumie, sąsiedzie, „do siego roku”, w domyśle: obyś doczekał w zdrowiu „tego roku, który nadejdzie”. Zaimek ten możemy również odnaleźć w kilku frazeologizmach np. ni to, ni sio; tak czy siak; taki, siaki i owaki.”

źródło: http://www.polonistyka.fil.ug.edu.pl/?id_cat=295&id_art=1253&lang=pl

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s