O wiedzy i wyobraźni czyli bezmyślność a identyfikacja z firmą

10644569_10204445932101718_4589371217384504821_n

Dlaczego ludzie wykonują swoją pracę głupio zamiast sensownie? Czy wiąże się to z wykształceniem (brak umiejętności dostrzegania kontekstu i szerszego horyzontu) orazi zdolnościami intelektualnymi czy też z odpowiedzialnością i identyfikacją z firmą (wykonywaną pracą). A więc czy czują się właścicielami czy tylko wynajętymi robotnikami, bez odpowiedzialności i prawa głosu.

Kiedyś wujek opowiadał mi o pracy meliorantów, prostych robotników, bardziej myślących o tym gdzie i jak wypić tanie wino niż o wykonywanej pracy. Traktor z odpowiednim pługiem wykopywał rów na łące, a „melioranci” układali na dnie rowu ceramiczne rurki. Praca prosta. Ale w którymś momencie pług podskoczył nieco na kamieniu. Robotnik położył jedną rurkę przed… a następna za kamieniem. Przecież nie trzeba wielkiej inteligencji czy wyobraźni, aby wiedzieć, że woda nie przepłynie przez kamień. Dlaczego tak zrobił i wykonał bezmyślną pracę? Przecież należało wykopać kamień, aby prawidłowo ułożyć ceramiczne dreny (dla zapewnienie przepływu wody). Albo ominąć układanymi drenami kamień. W obu przypadkach wymagałoby to dodatkowego nakładu pracy. Pracownik musiałby zadecydować także o .. swoim wysiłku ponad przewidziany standard. Zatem ta absurdalna praca raczej nie wynikała z ograniczenia umysłowego lecz braku odpowiedzialności (po co się wysilać – to firma straci nie on). A co go obchodzi czy wykonywana melioracja będzie działała? Nie jego cyrk, nie jego małpy. Wydawać by się mogło, że bezsensowna i bezmyślna praca odeszła wraz z minionym ustrojem socjalizmu realnego.

Listopad 2014 roku. Ucieszyłem się z nasadzeń drzew i krzewów, jakie ostatnio dokonują się w Olsztynie. Ze zdziwieniem i rozgoryczeniem zobaczyłem efekt nasadzeń na ul. Obrońców Tobruku. Dorodne drzewka zasadzono także pod linią wysokiego napięcia (a inne fragmenty zostały puste, bez drzew – więc było bardziej odpowiednie miejsce!). Przecież wystarczy spojrzeć, aby wiedzieć, że niebawem, jeśli trochę podrosną, to drzewa będą przeszkodą i trzeba je będzie wyciąć. Bezsensowna praca i marnowanie pieniędzy. Czy robotnicy wykonujący nasadzenia nie potrafią podejmować samodzielnych decyzji i modyfikować otrzymanych planów? A więc czy nie widzieli absurdalności wykonywanej pracy czy tylko nie interesował ich skutek? W tym drugim przypadku oznaczałoby to brak identyfikacji z własną pracą i własną firmą. A pośrednio mówi to o sposobie zarządzania – nie czują się podmiotem a jedynie „robolami” – przedmiotem, który i tak nie ma prawa głosu. Robią zgodnie z otrzymanym planem i nie potrafią lub nie chcą (bo oznacza to wysiłek) modyfikować planów i dostosowywać do zastanego kontekstu.

Dostrzeżona bezmyślność bierze się albo ze sposobu kształcenia… albo z zarządzania. Czy pracownik traktowany jest podmiotowo i identyfikuje się ze swoją firmą czy też traktowany jest przedmiotowo, jak niewolnik na plantacji. Nie ufa się mu, lekceważy i dlatego nie słucha ani nie oczekuje się inicjatywy? Trafi firma… z winy kadry zarządzającej.

Czy firma (dowolna, bo myślę także o uniwersytecie) dba o szerokie horyzonty i edukację podwładnych, ufa w kompetencje i inicjatywę pracownika, czy też taktuje przedmiotowo – „robol” ma wykonywać polecenia i nie dyskutować. Czy też wolno mu myśleć i czuć się odpowiedzialnym?

Wniosek dla szefów wszelkiej maści: rozmawiać z podwładnymi, ufać i pozwalać myśleć. Tylko w wojsku, na froncie, sprawdza się zasada, „wykonać bez dyskusji”. Drugi wniosek odnosi się do edukacji: wyobraźnia ważniejsza jest od wykształcenia (kujońskiego zapamiętywania faktów, wiedzy faktograficznej). Ważne jest nie tylko żeby mieć wiedzę specjalistyczną (wiadomości , informacje) ale także umieć ją zastosować w różnym kontekście. To drugie wymaga umiejętności refleksyjnego myślenia.

Zatem czy studia uniwersyteckie powinny być zawodowe czy raczej uczące myślenia i dostosowania wiedzy do kontekstu?

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s