Noc Biologów i rola nauki (instytucjonalnej)

Rolą nauki (uniwersytetu) nie jest zabawianie czy robienie widowiskowego show w postaci festiwalu nauki. Rolą nauki jest poszerzanie możliwości obserwowania świata, także dla "zwykłego Kowalskiego".

Dzięki różnorodnym przyrządom możemy zobaczyć to, co gołym okiem jest niewidoczne i co było poza percepcją człowieka. Dzięki mikroskopom możemy zobaczyć obiekty niewyobrażalnie małe, dzięki teleskopom widzimy dalekie gwiazdy. Dzięki różnym przyrządom możemy widzieć w podczerwieni i z wykorzystaniem fal innych niż światło widzialne. Możemy, niczym nietoprzerze, "widzieć" falami akustycznymi. Tej różnorodnej aparatury jest coraz więcej w laboratoriach naukowców, także na UWM w Olsztynie. Poszerzają one nam możliwości poznawania świata.

Te nowe możliwości postrzegania świata stwarzają nam problemy z wyobraźnią. Bo wykraczają poza ewolucyjnie ukształtowane możliwości percepcyjne. Trudno nam sobie wyobrazić świat kwatowej rzeczywistości czy molekularnych procesów, zachodzących w komórce itd. Wymaga to wysiłku i treningu umysłowego.

Poszerzenie możliwości postrzegania świata to także logika i myślenie, jako sposób dostrzegania problemów i zjawisk. Nie tyle przyrządy co wiedza i wyobraźnia są ważne, aby nawet w kuchni dostrzec wiele różnorodnych i intrygujących zjawisk. W nauce nie ma głupich pytań, są tylko dłupie odpowiedzi.

Niech przykładem będzie dziecko z Tanzanii – Erasto Mpemba, który lubił robić w domu lody, zamrażając mleko. Dzięki swojej spostrzegawczości i ciekawości świata zobaczył to, co i inni doświadczali, ale nigdy nie zwrócili na to uwagi (tak zwane dziecięce pytania i dziecięca ciekawość świata są dorosłym naukowcom wręcz niezbędne do pracy). Zamrażając wodę w zamrażalniku Mpemba zauważył coś, co było sprzeczne z "logiką" i naszą dotychczasową wiedzą: woda zagotowana i bliska temperatury wrzenia wstawiona do zamrażalnika szybciej zamarzała niż woda zimna. Nauczyciele z Tanzanii wyśmiali Mpembę (fizyka Mpemby). Ale  przypadkiem zadane pytanie przez Mpembę obecnemu tam profesorowi Osborne (Brytyjczyk), zaowocowało kolejnymi doświadczeniami. Profesor również nie wierzył w realność fizyki Mpemby, ale zlecił swojemu technikowi wykonanie doświadczeń w laboratorium (nie wierzył ale potraktował poważnie). Ku jego zdziwieniu okazało się że czasami rzeczywiście wrzątek szybciej zamarza niż zimna woda. Potem była wspólna publikacja prof. Osborne i licealisty (już) Mpemby. A naukowcy przez kilka lat poszukiwali odpowiedzi na to dziwne zjawisko: dlaczego tak się dzieje.

Zbliżająca się Noc Biologów (11 stycznia br.) na Wydziale Biologii i Biotechnologii UWM w Olsztynie to jeszcze jedna okazja dla młodzieży szkolnej (a przyjadą do nas m.in. z Olsztynka, Łęgajn, Ostrołęki, Ciechanowa itd.) jak i przeciętnego Kowalskiego na odwiedziny biologicznych laboratoriów, okazja na wysłuchanie ciekawego wykładu i kameralną rozmowę z naukowcami i studentami czy doktorantami. To przykład poszerzającej się misji uniwersytetu o kształcenie nieformalne i ustawiczne. Celem Nocy Biologów nie jest zabawianie spektakularnymi wybuchami czy niezwykłymi zjawiskami. Celem jest objaśnianie świata i zachęcanie do poznawania rzeczywistości. Owszem, spektakularne "wybuchy", ale tylko jako element wstępu i zaciekawienia. Po nich powinno następować objaśnianie świata (żeby nie tylko zadziwić się ale i zrozumieć zjawiska i świat wokół nas). Bo popularyzacja wiedzy nie jest rozrywką (show) a uwpowszechnianiem wiedzy. Poznawanie świata (uczenie się) nie musi być nudne i nurzące.

Nie ma głupich i "dziecięcych" pytań – są tylko głupie odpowiedzi i ślepota umysłowa.

A postęp badań w biologii jest oszałamiający. Nasza wiedza o nas samych zmienia się niesamowicie szybko i dogłębnie. Za tymi zmianami nie nadążają podręczniki szkole oraz …. filozofowie. Pozostaje więc – dla przeciętnego zjadacza chleba – kształcenie ustawiczne, także w wydaniu pozaformalnym. Temu złuży Noc Biologów, organizowana w Polsce i Olsztynie po raz drugi.

Program Nocy Biologów

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s