Luki w naszej wiedzy o bioróżnorodności

Od dłuższego czasu swoim mało słyszalnym, prowincjonalnym głosem (na puszczy) wołałem o potrzebie badań podstawowych i inwentaryzacji różnorodności biologicznej. Bo trudno jest zarządzać zasobami przyrody i chronić bioróżnorodność, jak nie wiadomo co i gdzie mamy. Przegląd stanu wiedzy o chruścikach Polski (Czachorowski S., Majewski T., 2003. Stan poznania chruścików (Trichoptera) obszarów chronionych Polski) pokazał wiele luk i białych plan. Zachęciło to do badań i publikowania danych z kolejnych obszarów chronionych, ale wciąż wiemy zbyt mało by mówić o wiedzy, pozwalajacej na skuteczną politykę ochrony przyrody. Po prostu entomologów-chruścikarzy jest zbyt mało (a to tylko przykład jeden z wielu w odniesieniu do bezkregowców). Podobnie z wiedzą o zagrożeniu chruścików w Europie Środkowej i Wschodniej (Czachorowski S, G. Visinskiene, A. Uherkovich, P. Chvojka, M. Kalnins, M. Moroz, P. Neu, T. Pitsch, V. D. Ivanov, R. Goduńko, L. Ujvarosi, 2004. Europejskie ostoje entomofauny – chruściki (Trichoptera) obszarów chronionych Europy Środkowej i Wschodniej).

We wtorkowej Gazecie Wyborczej (11 grudnia 2012) ukazał się tekst prof. Jana Marcina Węsławskiego (w cyklu "przepis na polską naukę"). Artykuł bardzo dobrze oddaje stan naszej niewiedzy i potrzeb. Wskazuje także na szanse dla polskiej nauki, zaniedbującej badania podstawowej i proste (??) opisywanie gatunków. Uczmy się od Amerykanów, którzy w porę się zreflektowali i wracają do nauk podstawowych.

W 2001 r. Unia Europejska ogłosiła deklarację o zatrzymaniu spadku różnorodności biologicznej. Po dziesięciu latach okazało się, że nie można tej deklaracji spełnić z prostej przyczyny: żeby mówić o spadku, zatrzymaniu lub naprawie bioróżnorodności trzeba wiedzieć jaki jest stan tejże różnorodności biologicznej. Obszary Natura 2000 nie rozwiązały problemu. Znacznie więcej trzeba chronić…. poza obszrami chronionymi. Umiejętnie i czynnie chronić a nie grodzić i zakazywać.  Na przykład na obszarach rolniczych. Polska nauka może wiele ważnego dla naukowego świata dokonać w naukach podstawowych, w inwentaryzowaniu bioróżnorodności jak i w opracowywaniu skutecznych metod biomonitoringu i w aktywnej ochronie przyrody. Przy okazji warto przypomnieć, że trwa ONZtowska Dekada Bioróżnorodności (2011-2020).

Zamieszczone wyżej zdjęcie to motyl mieniak teczowiec w uprawie wierzby "energetycznej" w Samławkach. Inwestowanie w odnawialne źródła energii dotyczy także przekształceń krajobrazów rolniczych z oczywistym wpływem na stan różnorodności biologicznej. Warto wiedzieć jak te przekształcenia wpłyną na przyrodę i jak ewentualnie przeciwdziałać negatywnym skutkom. Akurat moje pilotażowe badania wskazują, że przynajmniej w krajobrazie pojeziernym i w otoczeniu wielkohektarowych upraw poletka z wierzbą wpływają pozytywnie na stan bioróżnorodności, zarówno w aspekcie różnorodności gatunkowej jak i ekosystemowej.

W tym kontekscie nawet "zwykłe" badania podstawowe wspierać mogą ambitne cele regionalne rozwoju OZE. Liczę, że głos prof. Węsławskiego, zamieszczony w poczytnej i wpływowej gazecie, pomoże odwrócicc trend zamykania i zawężania kształcenia w zakresie zoologii i botaniki oraz kształcenia taksonomów, znających się na wielu grupach organizmów żywych.

ps. Biorę udział w dużym projekcie badawczym w ramach programu strategicznego NCBiR „Zaawansowane technologie pozyskiwania energii” – projekt „opracowanie zintegrowanych technologii wytwarzania paliw i energii z biomasy, odpadów rolniczych i innych – konwersje biochemiczne”.
Badania mają bardzo szeroki, technologiczny charakter. Moja „działka” dotyczy tylko małego fragmentu – oceny jak ewentualnie pojawienie się upraw wpłynąć może na przyrodę Warmii i Mazur. Tytuł mojego zadania badawczego brzmi „Analizy bioróżnorodności wewnątrz i wokół plantacji roślin lignocelulozowych”.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s