Dzień Dzikiej Fauny, Flory i Naturalnych Siedlisk

aeshna_cyaenaPewnego letniego dnia, gdy jedliśmy rodzinne śniadanie, za naszym oknem pojawiła się piękna ważka. Żagnica. A dokładnie żagnica sina (Aeshna cyanea). Siadła sobie pięknie na ścianie i dała się fotografować. Jakkolwiek żagnica sina jest gatunkiem pospolitym i szeroko rozmieszczonym w Polsce, to jednak widok jej w mieście, przy ruchliwej ulicy, cokolwiek mnie zaskoczył. I ucieszył. Dzika przyroda zapukała do mojego okna…

Aeshna cyanea jest gatunkiem eurytopowym, larwy rozwijają się w różnych wodach stojących oraz niewielkich zbiornikach. Obok mamy tylko rzekę Łynę. Chyba, że wylęgła się w odradzającym się Jeziorze Płocidugi.

Skoro ważka przyfrunęła na poranną sesję zdjęciową latem, to dlaczego o niej piszę dzisiaj, jesienią? Bo dzisiaj –19 września – jest Dzień Dzikiej Fauny, Flory i Naturalnych Siedlisk.
To święto jest próbą zwrócenia uwagi na dziką przyrodę i naturalne siedliska, jest zwróceniem uwagi na pilną potrzebę ochrony środowiska naturalnego. Ustanowienie tego święta (jak zapewne napiszą dyletanci – po co komu takie zwariowane święto, kolejny Dzień Chruścika?) ma na celu przypominanie krajom członkowskim Unii Europejskiej o ich obowiązkach wobec przyrody.
Bo święto wymyślone i ogłoszone zostało w Unii Europejskiej. Może i inne kraje i kontynenty pójdą naszym śladem?

Siedlisko przyrodnicze to obszar lądowy lub wodny, wyodrębniony w oparciu o jego właściwości geograficzne, abiotyczne i biotyczne. A więc wszystko to co, co widzimy i co nas zachwyca. Odnosi się przede wszystkim do dyrektywy siedliskowej obszarów Natura 2000. Termin siedlisko  w ekologii znaczy coś trochę innego, bo siedlisko (habitat) oznacza zespół różnych czynników działających w danym miejscu na rozwój poszczególnych organizmów, ich populacji lub całej biocenozy (zespołu wszystkich organizmów żywych, bakterii, grzybów, roślin i zwierząt. A tu za siedlisko uważane jest i to co w ekologii ale na dodatek i rośliny czy zwierzęta. To samo słowo a inne nieco znaczenia. Tak jak w obiegowej mowie medialnej „ekolog” znaczy całkiem coś innego niż ekolog (naukowiec, zajmującym się badaniem przyrody na poziomie ekosystemów, populacji czy relacji gatunku ze środowiskiem).

W Europie zwracamy uwagę na dziedzictwo kulturowe (materialne i niematerialne), ale także na dziedzictwo przyrodnicze. Przyrodę też dziedziczymy po przodkach. Może to być niczym piękny pałac i zabytki lub rudera, zadłużona kredytami i hipoteką.

Dziedzictwo europejskich skarbów składa się z szeroko rozpowszechnionych siedlisk przyrodniczych, różnorodnych gatunków roślin, bakterii, grzybów i zwierząt oraz krajobrazów (całych ekosystemów). Niestety ta różnorodność biologiczna była i nadal jest w poważnym stopniu zagrożona bezpowrotnym zniszczeniem. Także poprzez rosnącą konsumpcję i dość archaiczne wyobrażenia o nowoczesności, np. w postaci betonowania trawników w mieście. Dla niektórych Olsztyn nowoczesny to Olsztyn wysokich wieżowców, ciągle poszerzanych ulic, asfaltowych parkingów pod oknem i betonowych trawników. Wczoraj kosiarze kosili trawniki koło mego domu, ręcznymi, spalinowymi kosami. Nie wiem po co o tej porze roku (na dodatek trawniki niskie). Tym bardziej, że zniszczyli miejscami trawę do gołej ziemi. Jest norma, to wyrabiają, nie patrząc na skutki i sens takich zabiegów. Są pieniądze na wydanie, to i znajdą się chętni je skonsumować. Nie patrząc na sens i przyrodnicze skutki. Dzieje się tak, gdy wskaźnikiem jest ilość pozyskanych środków finansowych a nie użyteczność. Stąd olsztyńscy urzędnicy usilnie starając się zdobyć jak najwięcej dotacji unijnych…. a nie inwestować tam, gdzie najbardziej poprawia się jakość życia mieszkańców. Bo łatwo pokazać liczbami zdobyte pieniądze, ale trudniej zmierzyć jakość życia i stopień zadowolenia mieszkańców… To tak jak w szkole uczeń uczący się dla ocen…

Ale wróćmy do dzisiejszego święta. Ważka za oknem jest dla mnie dziedzictwem przyrodniczym. Nie da się ochronić konkretnych gatunków bez ochrony ich siedlisk życia.  Ciągle spada liczebność wielu gatunków roślin, ptaków, zwierząt, a wiele z nich stoi na skraju zagłady.
Żagnica sina, mimo że piszą o niej „gatunek powszechnie występujący”, w naszym regionie nie ma wielu znanych stanowisk występowania. Jest rzadsza niż myślimy lub białe plamy wynikają z braku badań i obserwacji. Bo kto by tam takimi „robalami” się przejmował…

W ramach ochrony, tych cennych pod względem przyrodniczym aczkolwiek zagrożonych składników różnorodności biologicznej, w 1979 roku w Bernie (Szwajcaria) została ustanowiona konwencja o ochronie dzikiej flory i fauny europejskiej oraz siedlisk przyrodniczych. Po trzech latach weszła ona w życie, a pierwszego stycznia 1999 roku została ratyfikowana przez Polskę.
W ten sposób nasz kraj zobowiązał się chronić cenne i zagrożone elementy świata przyrodniczego, czyli dbać o zachowanie różnorodności biologicznej.
Z tym bywa różnie. Święto ma przypominać o problemie. Tak jak Dzień Kobiet, Dzień Dziecka itd. Unia Europejska doceniła wartość występowania dzikiej fauny, flory i naturalnych siedlisk, które chronione są w ramach europejskiego systemu ochrony przyrody Natura 2000, w skład którego wchodzą specjalne obszary ochrony siedlisk, wyznaczone na podstawie Dyrektywy 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory. Jest to tak zwana Dyrektywa Siedliskowa (Habitatowa).

W jakimś sensie Dyrektywa Siedliskowa jest wyznacznikiem naszej niewiedzy o przyrodzie wokół nas. Bo ptaki mają swoją własną dyrektywę… tylko dlatego, że są lepiej poznane. O takich ważkach, chruścikach czy motylach wiemy w Europie znacznie mniej. Stąd cała reszta organizmów jest w jednym „siedliskowym” worku.

Dużo zostało jeszcze do poznania i zbadania. Ja w przyszłym roku przymierzam się powrócić z badaniami do delty Wisły czyli na Żuławy. Ale o tym napiszę innym razem (dlaczego, po co i jak).

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s