Naukowiec jako temat literacki

kaligrafia1Pamiętam filmy radzieckie z dawnych czasów, najczęściej akcja działa się w jakimś „instytucie” (pomijając liczne filmy o tematyce wojennej). Czasy „radzieckie” dawno już przeminęły, a czy teraz naukowiec jest atrakcyjnym tematem literackim? Już nie serialowym (bo w serialach królują lekarze i toporna prowincja na warszawską nutę), ale takim pisarskim (czarno na białym i na papierze).

Naukowcy z racji zawodu dużo piszą, ale są to zazwyczaj typowe naukowe publikacje, książki i podręczniki (pisane dla innych naukowców i studentów). Pytanie dotyka obecności tematu naukowca w „zwykłej” literaturze, pisanej dla rozrywki. Jest li że naukowiec atrakcyjny (płci dowolnej)? W sensie tematu literackiego….

Na spotkaniu olsztyńskiej kawiarni naukowej, w czasie Olsztyńskich Dni Nauki, poruszony był temat naukowców z Warmii i Mazur. Wielcy naukowcy doczekali się opracowań… historycznych. Czasem jednak temat „naukowca” trafia do powieści. Przykładem jest najnowsza książka mrągowskiej pisarki Katarzyny Enerlich (zobacz zapowiedź spotkania z Autorką).

Co wynika z nauki dla przeciętnego człowieka? Co z uczonych książek pisanych po angielsku (bo to międzynarodowy język współczesnej nauki) lub niezwykle trudnym językiem naukowym, upstrzonym od niezrozumiałych terminów fachowych, jeśli na co dzień w mediach używany jest niezwykle uproszczony i ztabloidyzowany język? Ba, nawet w książkach naukowych z jednej dyscypliny liczne są błędy w zakresie innej dyscypliny. Kilkakrotnie pisałem już o błędach (humanistów) w nazwie gatunkowej „homo sapiens” (zamiast poprawnie Homo sapiens). Przecież już nawet naukowcy różnych specjalności przestają się nawzajem rozumieć – bo każda dyscyplina dopracowała się własnego, specyficznego słownictwa, znaczeń i kontekstów. Niczym pomieszanie języków u budowniczych wieży Babel…

Czy w uroczej bajce o pszczółce Mai musi być tak dużo błędów merytorycznych (z entomologicznego i biologicznego punktu widzenia)? Błędów, które potem stają się stereotypami, mitami utrudniającymi zrozumienie zjawisk przyrodniczych. Czy dziwić się zagubieniu przeciętnego zjadacza chleba wobec problemu zmian klimatu, GMO, kryzysu ekonomicznego? Konieczne jest tworzenie takich edukacyjnych „parków rozrywki” jak Centrum Nauki Kopernik. Ale konieczne jest również podejmowanie trudnej ale i ryzykownej współpracy naukowców i pisarzy literatury pięknej i rozrywkowej. Konsultacje naukowe przy pisaniu prowincjonalnego romansu? A czemu nie? Czemu w tle, na trzecim planie, nie mają się pojawiać autentyczne zjawiska entomologiczne (zamiast wyssanych z palca czy zaczerpniętych z tabloidów lub telewizji banałów z błędami)?

Popularyzacja wiedzy nie jedno ma imię. Mnie tylko jedno mocno zastanawia czy kogoś najnowsza książka Katarzyny Enerlich zainteresuje entomologią, leśnictwem czy nauką uniwersytecką jako taką. Książki jeszcze nie czytałem, ale z wielką ciekawością i dreszczykiem emocji sięgnę po nią w najbliższych dniach. Między lekturą czytaną obecnie do poduszki: „Ekologia molekularna” Joanny R. Freeland, „Biologia systemów. Strategia działania organizmu żywego” L. Konieczngo, I. Roterman i P. Spólnika czy „Zoologia – stawonogi” pod red. Cz. Błaszaka. Że dziwny zestaw lektur? Dla naukowca dziwna wyda się „Prowincja pełna słońca”, dla innych te wszystkie „nudne”* zoologie czy ekologie molekularne. No cóż, naukowcy są czytelniczo niszowi :).

* Jakże może być nudna biologia systemów czy zoologia???!!! To jak fascynująca książka przygodowa. Trzeba umieć tylko taką literaturę faktu czytać i interpretować! Przecież i literatura piękna opowiada o realnym świecie, tylko za pomocą innych symboli i swoistego uogólnienia. We wszystkich książkach szukamy prawdy o ludziach, prawdy o świecie, prawdy o nas samych.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s